Персональный сайт: Борис Павлов
Персональный сайт: Борис Павлов

Гитарист Гоша

Мин бастаан кини ырыатын истибитим.. Оччолорго оскуолаҕа үөрэнэр оҕочоос этим. Биирдэ биһиги нэһилиэкпитигэр куораттан ханнык эрэ гастрольнай биригээдэ кэлбитэ. Кыракый дэриэбинэҕэ ол хаһан баҕарар улахан сонун.

Кулууппут иһигэр киһи лыык курдук симиллибитэ. Олорор ыскамыайка бүппүтэ, онон чугас дьиэлээх эмээхситтэр олоппосторун тутан киирэн, дьоһумсуйа олорунан кэбиспиттэрэ. Эдэрдэр эркиҥҥэ сыстан, өйөнөн кэчигирээбиттэрэ, бытархайдар сыана аннынааҕы муостаҕа олорон, ытыс саҕа сирэйдэринэн өрө мыҥаабыттара. Кэлин эрээттэн табах буруота унаарыйан тахсыбыта, ону мөҕүттэн хардары-таары тыл бырахсыы буолбута...

Концерт саҕаламмыта. Уһун былааччыйалаах дьахталлар, хаалтыстаах эр дьон, чырбалдьыспыт үҥкүүһүттэр биир-биир сыанаҕа тахсыталаан испиттэрэ. Кинилэр ыллаатахтарын, үҥкүүлээтэхтэрин ахсын сорохторун дохсуннук ытыс таһынан, сорохторун “биистээн” атааран испиппит. Бүтүүтүн диэки эдэр мелодист Егор Иванова бэйэтин ырыаларын толорор диэбиттэригэр хап-хатыҥыр уол тахсан микрофон иннигэр турунан кэбиспитэ. Онуоха ким эрэ: “хайа,биһиги Лухааскыпытыгар майгынныыр дии”-диэбитигэр, саала күлэн тоҕо барбыта. Уол онтон хайдах эрэ мух-мах барыах курдук буолбута, хаадьаҥнаан, тэпсэҥнээн ылбыта, онуоха уһун мооньулаах, соһуйбуттуу көрө сылдьар аһаҕас харахтаах онус кылааска үөрэнэр Даниловтар Лухааскаларыгар өссө ордук майгыннаабыта. Ити кэнниттэн гитарист Егор Иванова буруйдаммыттыы мүчүк гыммыта, гитаратын тыаһатан ыллаан барбыта. Уолчаан ыллаатаҕын ахсын ырыатын дорҕооно улаатан, дириҥээн, чиҥээн, улам бу кулууптан, сиртэн тэйэн, дьону умнан, туман иһигэр киирэр курдук ырыатын иһигэр киирэн барбыта. Оттон сибилигин суугунаһа, күлсэ олорбут саала сайыҥҥы ардах астарын курдук улам намыраан, чуумпуран уол ырыатыгар абылатан олорбута.

«Барахсан, хайа эрэ ыал оҕото буолуо”-мин аттыбар олорор саастаах дьахтар. «Ырыаһыттар ыарахан дьылҕалаах буолаллар дииллэр. Ханна-ханна тиийээхтиир...”-диэн өрө тыыммыта иккис куолас. Ону мин тоҕо эрэ чуолкайдык өйдөөн хаалбыппын.

Ити табах сыттаах тыа сирин кыракый кулуубугар олорон, хаһан эрэ бу ырыаһыт уол биһикки дьылҕабыт алтыһыаҕын туһунан, биллэн турар, санаабат этим.

Оскуола кэнниттэн мин тута университекка үөрэнэ киирбитим. Хоско бииргэ олорор Бааскам, уҥуоҕунан кыра соҕус эрээри, киппэ көрүҥнээх уол, арааһа, былчыҥнарын көрдөрөөрү мэлдьи сиэҕэ суох бээһэҥкэни сыгынньах этигэр кэтэрэ. Кини саҥардыы дембеллэммит этэ, ол иһин армейскай үгэстэрин ыһыкта илигэ: сарсыарда лоп курдук сэттэ чааска туран оронун ханан да мыччыстаҕаһа суох гына оҥорон баран: «Рота, подьем!»-диэн хаһыыра түһээт, суорҕаммын ньылбы тардан, аттынааҕы ороҥҥо элээрдэрэ. Мин эрэйдээх студеннары кытта сэлэһэн, хостон-хоско аалыҥнаан, түүн хойут утуйбут буолан, уһуктан биэрбэккэ араастаан түүрүллэ сатыырым, тоҥон, дьэ харахпын арыйан киһибин одуулуурум. Бааска тыбыыра-тыбыыра ыарахан чугуун гиряларынан дьарыктанара.Оччоҕо былчыҥнара бырастыына аннынан кутуйах сүүрэрин курдук сүүрэлииллэрэ. Тимирдэрин өрө көтөҕөр кэмигэр кылгас хара баттаҕа өрө турарга дылы буолара, кыараҕас харахтара сүтэн биир сурааһыҥҥа кубулуйара.

Төһө да итинник турарбын ыарырҕаттарбын, Баасканы кытта биир хоско түбэспиппиттэн астынар этим. Кытаанахтык сыһыаннаһар киһитэ суох буоллахпына най барыам дии саныырым уонна кэлин сыыйа эрчиллэн бааска курдук былчыҥнары үүннэрэр кистэлэҥ баҕа санаалааҕым.

Биирдэ лекцияттан уопсайбар кэлэрбэр Маайыһы кытта аргыстасдым. Маайыс биһиги группа биир саамай биллиилээх кыыһа. Үөрэх предметтэри, наукалары билэринэн буолбакка, уопсай иһигэр, преподователлэр олохторугар туох уларыйыы буоларын ким хайа иннинэ билэринэн. Маайыс миигиттэн бэрт муодатык ыйытта:
-Чооруос, (миигин кырам, хатыҥырым, оҕотугум иһин оҕолорум итинник ааттыы охсубуттара), эһиги хоскутугар кураанах орон баар дуо?
-онно тугуй, эн кэлээри гынныҥ дуо?-мин конспекпын ситэ оҥорбокко преподователтэн мөҕүллэн бэрдэ суох настарыанньалаах этим, ол иһин хадаардык ыйыттым.
-мин кэлиэм дуо, гитарист Гоша киирэр үһү дии эһиэхэ.
-ол эмиэ киммитий?
-аатырбыт Уйбаныап гошаны билбэккин дуо? «Ыра санаа» ырыа ааптара. Маайыс ыллаан киирэн барар: «Ыра санаа, ыра санаа..»
-киирэр буоллаҕына киирдин, -диэн баран хаамыыбын түргэтэтэ турдум. Маайыс кэннибэр ыллыы хаалла. Тиийэн сонуммун Бааскаҕа кэпсээбиппэр суруксуттуу олорорун тохтотон, мин диэки уһуннук көрдө.
-Бэрт дии, хата гитараҕа оонньуурга үөрниэхпит,-диэтим мин уонна таҥаспын уларыттан бардым.
-дьэ, көрүөхпүт. Гитараҕа үөрэтэр дуу, арыый атыҥҥа үөрэтэр дуу,-Бааска эмиэ умса туттан суруйбутунан барда.

Сураҕа тарҕанан баран, гитарист өр кэтэһиннэрбэтэ. Биир күн Бааска биһикки лекцияттан хойутуу бүтэн, чэй оргутан, хаппыт килиэби көмүллүү олордохпутуна ааммытын тоҥсуйан тобугураттылар. Аан аһыллыбытыгар сиэрэй суккун сонноох, моонньугар уһун кыһыл шарфиктаах уол мичилийбитинэн киирэн кэллэ. Били кураанах тимир ороҥҥо биир толору хааламмыт чымадааны бырахта, саа курдук ноторуускалыы кэтэ сылдьар гитаратын устан, ыскаапака өйөннөрө уурда, онтон илиитин ууммутунан утары кэллэ: «Чэ, уолаттар, билсиһиэҕиҥ, Гоша диэммин». Мин ойон турдум, ааппын этэн, саҥабыттан матан, туран хааллым. Иннибэр били аҕыйах сыллааҕыта биһиги нэһилиэкпит дьонун ырыатынан абылаабыт уол илэ бэйэтинэн турара. Ол кэмтэн сүрдээҕин уларыйбыт: баттаҕын уһаппыт, илиитэ, атаҕа модьураабыт, ол эрэри соһуйбуттуу көрө сылдьар аһаҕас харахтара хайдах да кистэннэҕинэ этэ, таҥнара туруох курдуктар.

Гоша олоро киириэҕиттэн Бааска биһикки чуумпу олохпутун кытта бырастыыласпыппытын хайы-үйэ сарсыҥҥытыгар өйдөөбүппүт. Ол күн мин дьиэбиттэн кэһии туппутум. Ийэм командировкаҕа киирэ сылдьар совхоз кылаабынай механигынан сүлүллүбүт икки куобаҕы, сүөгэйи уонна таҥас мөһөөччүккэ бэрэски ыыппыт этэ. Онтон биир куобаҕы астаан, хас да күн соһо сылдьан сиэхпит диэн лаахтаах киэҥ миискэҕэ быргыччы буһаран салбана-салбана иһиппитин тарда сырыттыбыт. Сарсын Бааска эппиэттэх күрэхтэһиигэ кыттыахтааҕа. Бурятияттан көҥүл тустууга ыччатсүүмэрдэмит хамаандата кэлбитэ. Буряттар эдэр кэскиллээх тустууктара. 52 киилэ ыйааһыҥҥа биһиги университеппыт чиэһин көмүскээһини Бааскаҕа итэҕэйбиттэр. Онтон Бааска туохтан да сүргэтэ көтөҕүллэ сылдьара. Сарсын мин эмиэ күрэхтэһиигэ баран доҕорбор ыалдьыах буолан оҥостон сылдьарым.

-куобах барахсан,-диир киһим сотору-сотору уонна үөһэ тыынар. –Көтөҕөнү бүрүнэн, куобахтыы сылдьартан ордук туох да суох ээ, быһыыта.
-Айака, доҕор-диибин мин соруйан. –түөрт-биэс куобаҕы сүгэн маһынан, маарынан чохчороҥнуур соччото минньигэһэ суох буолааччы,- уонна юэйэм дойдубун саныыбын. Күһүн булт айдаана буолла да атастарбын кытта хайдах саа-сэп булан сири кэрийэ барарбытын саныырбыт. Оскуола оҕолоругар сааланар булгуччу бобуллара. Мин эр санаабын киллэрэн, ампаартан эһэм эргэ уон алталаах, уһун уостаах, таһынан сомуоктаах саатын уоран кэриэтэ ыларым, табаарыстарым эмиэ биир-икки сааны булбут буолаллара.Киирдэхпитинэ дьиэбэр мөҕүү, доппуруос бөҕө буолара да, киэһэ аһылыкка күһүҥҥү көҕөн дуу, куобах дуу быргыччы бустаҕына кыайыылаах син биир мин тахсарым.
-дьэ, куобах биһиэхэ үөскүүр да үөскүүр,-диэн Бааска куобах буутун миискэттэн хостуу-хостуу саҥаран эрдэҕинэ аан киэҥник аһылынна, кыыстаах уолу батыһыннарбытынан Гоша киирэн кэллэ. Үгэһинэн мичээрдээбит.
-Хайа, уолаттар, билбит курдук куобах буһарбыккыт дуу,эчи үчүгэйин! Сыккыт-сымаргыт мааны.
Остуолга сулбу хааман тиийэн суумкатыттан үрүҥ арыгыны хостоон остуол ортотугар ууран кэбистэ.
-сахалар саҥа сиргэ кэллэхтэринэ уоту аһатар үгэстээхтэр. Ол сиэринэн...

Бааска биһикки сирэйбитин көрсөн кэбистибит.

Остуол тула олордубут. Кэлсибит уол мааныта сүр: хара көстүүмнээх, үрүҥ сорочкалаах, хаалтыстаах. Олус дьоһуннаахтык тутта сылдьар. Клавишник, куоракка тарбахха баттанар музыкант диэн билиһиннэрдэ Гоша. Кыыс-Айта диэн буолла, утары корпуска олорор студентка үһү. «Аргыс» ансамбль үҥкүүһүтэ. Айта уһун, көнө уҥуохтаах, суһуоҕун ыһан санныгар түһэринэ сылдьар, уоһа тэп-тэтэркэй кырааскалаах. Сирэйинэн мин эдьиийбэр майгынныыр. Ону көрөн баран фермаҕа үлэлиир, үс сылы быһа медучилищеҕа анньыһан баран киирбэтэх эдьиийим кырааскаланара уонна баттаҕын ыһара буоллар кырасаабыссалар ахсааннарыгар киириэ эбит дии санаатым.

Мин кырдьыга бастаан ыалдьыттарбын иккиэннэрин испэр киллэрбэтим. Бааска биһигини сэҥээрбэт курдук тутталлар, баарбытыгар-суохпутугар кыһаллыбаттар. Клавишник куобах саамай астаах өттүн ыла-ыла көмүллүүр уонна Айтаҕа чугаһыы-чугаһыы ханнык эрэ үҥкүүһүт Тараас айылҕаттан талаана суоҕун быһаарар. Ону өйдөөн Гоша кэпсэтии сүнньүн уларытаары «хайа дойду куобаҕай? Эмис да куобах...» эҥин дии сатыыр.

Ыстакааҥҥа арыгы кутуллубутугар, иһэрим дуу, суоҕа дуу диэн толкуйга түстүм. Биллэн турар, мин арыгыны боруобалаабатах киһи буолбатах этим. Ол эрээри, Бааска биһикки арыгыта суох олорорго саҥата суох сөбүлэһии түһэрсибит курдук этибит.

Гоша ыстакаанын туппутунан туран кэллэ.

-чэ, тугу үгүһү этиэххэ сөбүй? Саҥа доҕоттордоммутум уонна бу хоско эйэлээхтик олорорбут туһугар....Оннук буолбат дуо?-мин диэки , онтон Бааска диэри көрүтэлээтэ. Табаарыһым саҥарбат, мин эмиэ ньмийэбин.

Тост этиллибитин кэннэ арыгылаах ыстакааммын тутан туран хараҕым кырыытынан дьоммун кыҥастаһабын. Бааска уоһун таҕайан баран уурда. Гошалаах ыалдьыт биир тыынынан түһэрэн кэбистилэр. Онтон Айта эмиэ хантатан кэбистэ уонна өссө килиэп тооромоһун ылан сытырҕалаата. Ону көрөн баран тоҕо эрэ эмиэ эдьиийбэр тэҥнии санаатым. Эдьиийим Саргы биирдэ хайа эрэ бырааһынньыктан арыгы сыттаах кэлэн турардаах. Онно дьиэбитигэр дьиҥнээх сэрии буолбутун өйдүүбүн. Ийэм эккирэтэ сылдьан дьиэ сууйар балтыһаҕынан сууралаабыта, ытаһыы-соҥоһуу буолбута. Кыыс испитин кэннэ хаалар табыгаһа суоҕуттан буолуо, мин эмиэ өлүүбүн түһэрэн кэбистим.

Ити кэнниттэн дьэ барыта орун-оннугар түһэн барда. Кэпсэтии уопсай темаҕа көстө, Айта мин хантан хааннаахпын, кимтэн кииннээхпин туоһуласта, клавишник куобах этин хайҕаата. Иккис куттуу кэнниттэн бары олох да бэйэ дьоно буоллулар. Мин ойон туран түннүктэн хаһаана уурбут бэрэскилэрбин элээрдэн аҕаллым, тоста эт диэбиттэригэр Гоша курдук талааннаах уолу кытта биргэ олорор буолбуппунан киэн туттабын диэтим, ол быыһыгар Бааска кынчарыйбыт хараҕын көрөн аһардым да, миигин бу киэһэ туох да тохтотор күүс суоҕа быһыылаах.

Иккис бытыылка тахсыытыгар хос иһинээҕи олох түгэннэрэ быстах-быстах күөрэйэр буоллулар. Биирдэ өйдөөтөхпүнэ Гоша гитаранан ыллыыр, мин «бис» дии-дии ытыс таһынабын, Айта сирэйэ тэтэрэн хаалбыт, күл да күл буолар, оттон Бааска оронугар кэтэх тардыстан сытар.

Сарсыарда Бааска суорҕаммын саралыы тардыбытыгар өйдөммүтүм, төбөм ыаҕастаах уу курдук буолбут, олус утаппыппын.

-дьэ, бэҕэһээ дьаабыланан ахан биэрдиҥ.-диир Бааска саҥата.-тэлэкэччийэн уол оҕото эбиккин, дьэ биллэҕим.

Мин хардарбаппын, турар кыаҕым суох, тоҥон араастаан түүрүллэ сатыыбын, бырастыынабын үрдүбэр саба тардымыппар Бааска эмиэ хастаан ылан туора элиттэ.

-сытыаҥ дуо? Тураҥҥын сатаатар хотуоҕун ыраастаа!
Төбөбүн өндөтөн көрбүтүм, кырдьык оронум аттыгар куһаҕан биэдэрэ турар эбит. Ону иһинэн-таһынан ыһылыннарбыппын. Хайыахпыный, туох баар күүспүн мунньунан, турарбар тиийдим. Гоша оронун көрбүтүм-кураанах.
-хайа, Гоша?-диибин.
-салгыы күүлэйдии барбыттара.

Ол кэнниттэн Бааска кыһыл спортивнай суумкатын санныгар быраҕынан тахсан барда.

Күрэхтэһиигэ, университет спортивнай салатыгар тиийбитим, киһи син балачча мустубут. Радионан ньиргиэрдээх музыка кэлэ турар. Саалахаба ортотугар араҕас сабыылаах маат тэлгээбиттэр, ону тула ыалдьааччылар тоҕуоруспуттар, ким ыскамыайкаҕа олорор, ким турар. Билэр дьонум даҕаны бааллар эбит. Дьүөгэлии Маайыстаах Туйаара хоннохторуттан ылсан хаамыталыы сылдьаллар. Миигин көрөн тутан ыллылар, ыйыталаһан киирэн бардылар. «аска бэлэмэ хайдаҕый? Ыйааһына тахсыбатах дуо?Бөөлүүн хайдах утуйда?” Мин бырааһынньык туһунан кэпсиэм баар дуо, аат эрэ харата эппиэттиибин.

Аны айахпыттан сыт кэлиэ диэммин тэйэ, куота сатыыбын. Кыргыттар онтон өһүргэниэх курдук буоллулар. Туйаара уоһун толлотто:
-Чооруос, эн икки биллиилээх дьону кытта биир хоско олороҥҥун атын буолбуккун,-диэтэ.

Күрэхтэһини кыралар, 48 киилэ ыйааһыннаахтар саҕалаатылар. Күөх муннуктан биһиги уолбут, тутуу факультетын студена Роман Барахсанов таҕыста. Роман Россия улахан түһүлгэлэригэр миэстэлэһэн хайы-үйэ биллибит уол, республика биир күүстээх бөҕөһө киирэн анньыспахтаан иһэн көрүөх бэтэрээ өттүнэ утарылаһааччытын атаҕар баар буолла, икки атаҕын үөһээ адааытан таһааран ыараханнык «лис» гына түһэрдэ. Саала иһэ «үллэ» хаһыыра түстэ. Бурят уола сүүһүгэр тирэнэн куотаары чиччигинээн көрдө да, биһиги уолбут ыыппата. Сотору кини сэниэтэ эстэн, бэринэн налыс гынна, икки лапаакыта матка хам сыһынна.

52 киилэ ыйааһыннаахтар киирэллэр. Бааска кыһыл муннукка туран тэпсэҥниир, илиилэрин мускунар, былчыҥнарын имитинэр. Утарылаһааччыта тахсан биэрбэт. Мин долгуйан киирэн барабын. Кыайыа дуо Бааска? Бөөлүүҥҥүтэ таайыа суоҕа дуо? Кэмниэ кэнэҕэс бурят бөҕөһө сүүрэн тахсар. Хойуу хаастаах, токур муруннаах хара бараан уол. Уҥуоҕунан өндөс, ол эрээри биһиги киһибит көрүҥүнэн арыый модьу.

Бастакы периодка улахан тустуу тахсыбата. Бааска күүһүнэн баһыйыах курдук да, киһитэ арыый сылбырҕа эбит. Тутустахтарына анньыһан баран тураллар. Бэйэ-бэйэлэрин кэтэсиһэллэр. Иккис периодка биирдии очкону ылыстылар. Бастаан Бааска албас оҥоробун диэн мүлчү туттарда. Онтукатын син төннөрдө. Хапсыһыы тыҥааһына улаатан истэ, бириэмэтэ ыкта. «үлэлээ, Бааска, үлэлээ», «атахха киир», «Рискуйдаа» диэн онтон-мантан сүбэлээн, хаһыытаан бардылар. Бааска эмискэ «Һых» диэн баран атахха түстэ. Бурят сыыһа харбатта, кэтэҕиттэн умса садьыйда, кэннигэр баар буолла. Очко. Гонг тыаһаата. Атын ыйааһыннаахтары ыҥырдылар. Мин тулуйан олорботум. Спортсменнар таҥас уларыттар хосторун диэки бардым. Бааска утары ойон таҕыста. Сирэйэ кытарбыт. Чэчэгэйинэн көлөһүнэ сүүрбүтүн сотубатах. Миигин көрөн биир тыла суох «бардыбыт»- диэтэ.

-атын уолаттары көрбөппүт дуо, Бааска,- диэтим мин.
-бардыбыт диэтим дии,-киһим куолаһын сонотто. Атын кэм эбитэ буоллар мин өрөлөһүөм эбитэ буолуо да, бэҕэһээҥҥибин санааммын уонна ити кыайтарыыга кыттыгастаах курдук сананаммын кэнниттэн батыһа турдум.

Хоспутугар тийэн саҥата суох олордубут. Мин ороммор сыттым. Бааска олорбохтоон баран туран, түргэн-түргэнник төттөрү-таары хаамыталаата. Онтон кимиэхэ эрэ туһаайан эттэ: «хаһан эрэ мин кинини кэһэтэрим буолуо».

Ити түбэлтэ кэнниттэн Гошаны нэдиэлэ устата көрбөтүбүт. Сураҕын истибиппит табаарыстарын кытта холуочук сылдьар үһү. Иккис нэдиэлэ саҕаланыыта киһибит тиийэн кэллэ. Сирэйэ кубарыйбыт, били уһун кыһыл шарфига мэлийбит, таҥаһа кумаламмыт. Майгынныыра-хараҕа эрэ. Итини көрөн мин олус сүөргүлүү санаатым, били өрдөҕүтэ мин дэриэбинэбэр ыллаабыт уол уобараһыттан тэйитиэхпин баҕардым. Киирэн, оронун оҥостон утуйан хаалла. Түүннээх күнү быһа утуйда. Киэһээ мин лекцияттан кэллим. Бааска үргүлдьү секцияҕа барбыта. Киһим оронугар дьиэ үрдүн одуулуу сытар. Киирбиппэр эттэ:
-быраат, дьэ иэдээн буолла. Үөрэх саҕаланыаҕыттан биир да лекцияҕа сылдьа иликпин. Итинник сылдьан уһуллар да ыраах буолбатах.
-ол хайдах?-мин соһуйабын-биһигини биир лекцияны көтүттэхпитинэ ууга-уокка түһэрэллэр дии.
-Преподавателлар барахсаттар миигин бырастыы гынааччылар. Искусство норуокка ананар диэн өссө Ленин этэн турардаах! –диэн баран киһим күллэ.-харчым бүттэ, кыраны иэс биэриэҥ буолаарай? Хайаан да төлөһүөм.
Мин Гошаҕа харчы иэс биэрдим уонна өссө маҕаһыыннары кэрийэ барсар буоллум. Кэрийэн халыҥ тэтэрээт, уруучука атыыластыбыт, кэлэн иһэн Гоша үөрэнэр бөлөҕүн расписаниетын көрдүбүт. Өссө остолобуойга киирэн аһаатыбыт. Мантан ыла саҥа олоҕу саҕалаатахха, арыгыны тохтоттоххо сатанар диэтэ киһим остолобуойга тото аһаан баран.

Гоша бэйэтэ этэринэн, саҥа олоҕо саҕаланна. Дьиҥэр киниэхэ эрэ саҥа, оттон Бааска биһиэхэ хайы-үйэ үгэскэ киирэн эрэр студент күннээҕи олоҕо: киэһээҥҥи диэри өйдөөх преподователлар дойҕохторун истии, хас биирдии тылларын халыҥ тэтэрээттэргэ тиһии. Киэһээ кэлэн аһыыр аспытын булунабыт. Онтон, тоттубут да, түүн үөһүгэр диэри сүгүлээн: хостон-хоско аалыҥнаһыы, киирии-тахсыы, айдаан-куйдаан, күлүү-үөрүү. Сарсыарда аҕыс чааска түүн үөһээ биирдэ хараҕын симпит Сэргэлээх уопсайдарын олохтоохторо аат харата үөрэнэр корпус диэки сыап курдук субуллаллар, сүөдэҥнииллэр. Ити норуот иккис, үһүс лекция кэнниттэн дьэ уһуктан, эмиэ күлбүт үөрбүт маассаҕа кубулуйар. Ол эрээри гоша олоҕо итинтэн арыый атын. Талааннаах киһи буоллаҕа. Көрүдүөрүнэн ааһан иһэн ханнык эмэ хостон кини ырыатын магнитофонтан истиэххин сөп. Ардыгар түүн хойукка диэри итинник устуу ырыа дуорайдаҕына кыргыттар дьээбэлээн биһиги хоспутун тоҥсуйаллар уонна күлэллэр: «Гоша, ыллаан бүт эрэ, түүн буолла». Гоша күлэн кэбиһэр.

Ону таһынан Гоша сүрдээх уус эбит. Хоспутугар иһит уурар ыскаабы оҥорон кэбистэ. Атын хостортон көрдөстөхтөрүнэ, эмиэ күлүүс иҥин оҥорор, кыргыттарга сиэркилэ ыйыыр. Мин кинини кытта сылдьан илии-атах буолабын. Биирдэ хоспор киирбитим-үҥкүүһүт Айта кыыс киирэн олорор. Мин ааспыт бырааһынньыгы өйдөөн, мух-мах буоллум, хата кыыс тугу да саҥарбата. Гоша мааны көстүүмүн кэппит, сиэркилэ иннигэр хаалтыһын баана турар.
-ханна бардыҥ, Гоша, тоҕо киэргэнниҥ?-диибин.
-табаарыстарбыт төрөөбүт күҥҥэ ыҥырбыттар, баран эҕэрдэлээтэххэ табыллар,-диэтэ кини уонна Айта диэки ыйда.
-оттон бүгүн 30-с хосторго күлүүс оҥоруохтаах этибит дии, Гоша.
-сарсын оҥоруохпут, хата этээр..Онтон хомойбуппун көрөн санныбын таптайда:
-санааҕын түһэримэ, өссө да элбэх күлүүһү оҥоруохпут.
Түүн ортото ааны тоҥсуйбуттарыгар уһугуннум. Бааска ойон туран күлүүһү хачыгыраппытыгар үс-хас киһи ньамаласпытынан киирэн кэллилэр, кими эрэ соһоллор. Уот аһылынна. Хос иһэ сырдыы түстэ. Мин суорҕаммын саба тардынным уонна иһиллиибин.
-Утуйбаппын. Тоҕо соһоҕут? Ыытыҥ,-диир Гоша саҥата. Онуоха бааҕынас куолас хардарар:
-ол-бу буолума, доҕор, иантан түүн ханна бараары гынаҕын. Оронуҥ ити баар утуй!
-тоҕо тутаҕыт? Ыытыҥ, ээ, ыытыҥ,-мучумааннаһар тыас иһиллэр.
-хата, биир бытыылкабытын манна иһиэххэ! Диир үһүс куолас.
-кэбис, уолаттар утуйа сыталлар, сөбүлүөхтэрэ суоҕа.
-бэйэлэрэ исиһиэхтэрэ буоллаҕа дии!
-Айта, Айта ханна барда?
-Айтаҕын куоттардаҕыҥ буолуо, ха-ха-ха!
Ити кэмҥэ Бааска долгуйбут куолаһа кыбылынна:
-уолаттар, түксү, биһиги утуйуохпут этэ, сарсыарда эрдэ турабыт!
-кырдьык, барыах, уолаттары уһугуннардыбыт.
-ол-бу буолбатын саайан бэриллиэ.
Онтон эмискэ сыгынньах атах тыаһа тибигирээтэ, тугу эрэ охсор тыас «пас” гынна, киһи охтон күр гынна. Мин суорҕаммын арыйбытым-Бааска туруусугунан эрэ аччаччы тэбинэн турар. Сирэйэ-хараҕа турбут, сутуругун күөрэччи туппут. Аттыгар киһи илиитин быластаан охто сытар.
-киэр буолуҥ!-диэн хаһыытаабытыгар биирэ табаарыһын икки окумалыттан харбаан, көрүдүөргэ соһон таһаарда.
Мин эмиэ ойон туран, оронугар сукуллан олорор Гошаны сыгынньахтаан бардым. Икки бачыыҥкатын устубутум кэннэ киһим туран кэллэ:
-Быраат, ыыт. Мин бардым...
-Барыма, Гоша, утуй.
-Ыыт, бардын,-диэтэ онуоха Бааска.
-Кэбис, Бааска, түүнэ бэрт, онно-манна түбэһиэ.
-Оччоҕо туораа!-диэн баран киһим миигин халбарытта, онтон Гошаны уолугуттан харбаан туруоран баран сыҥаахха охсон саайбыта, киһитэ ороҥҥо эһиллэн баран түстэ.
-гитаристары, ырыаһыттары сөбүлээбэппин диэн эппитим.-диэн кигинэйэн баран, Бааска тиийэн уоту умулларан, сытынан кэбистэ. Мин хараҥаҕа туран хааллым.

Ити түбэлтэ кэнниттэн биһиги хоспутугар сыһыан адьаһын уларыйда. Таһыттан көрдөххө, син урукку курдук да, син биир тугу эрэ кистэһэ, туохтан эрэ сэрэнэ сылдьар курдуккун. Бааска Гошаны аатынан да ааттаабат буолла, «гитарист», ардыгар «композитор» диир. Биллэн турар, истибэтигэр, ол эрээри син биир хайдах эрэ куһаҕан. Оттон Гоша иһэрин эмиэ саҕалаата. Бу сырыыга хоһугар испэт да, киэһэ үксүгэр холуочук кэлэр, ардыгар ханна эр хонор. «Тоҕо иһэҕин?» диэтэхпинэ күлэр, «олох чуҥкуга бэрт» -диир. Ол эрээри бэйэтин кыайан туттуммат буолан хаалбытыттан бэйэтэ эмиэ эрэйдэнэрин сэрэйэбин, ол иһин көмөлөһө сатыыбын. Холобур, табаарыстара кэллэхтэринэ суох диэн албынныыбын, стипендия ылаатын кытта наадыйбат эрээри харчытын иэс ылан, өргө диэри тутабын, бэйэм табаарыстарбар тиийэн аралдьыта сатыыбын. Ону билэр, өйдүүр, миигин истиҥник “быраат” диэн ааттыыр буолла.

Биирдэ Гоша утуйбакка түүнү быһа мөхсөн таҕыста. Мин эмиэ тугу эрэ санаан утуйбакка харахпын килэччи көрөн сыттым. Арай көрдөхпүнэ, Гоша ойон туран маайкатын кэппитинэн барда. Онтон дьону уһугуннарбатарбын ханнык диэбиттии сэрэнэн-сэрэнэн үктэнэн тиийэн эркиҥҥэ ыйанан турар гитаратын устан тахсан барда.

-Сатана уола эмиэ ханна эрэ бырааһынньыктыы барда. Иһэр буолбут. Саспыт буола-буола,-диэн кыһыйа саныы сыттым. Балачча сыппахтаан баран, санаам батарбаккка, таҥнан хачыгырайдым. Чаһыны көрбүтүм-түүн ики чаас буолбут. Көрүдүөргэ биир да киһи суох. Чочумча турдум. Көрүдүөр устун хаамыталаатым. Арай куукуна иһиттэн гитара тыаһын дорҕоонноро иһиллэр курдуктар. Тиийэн ааны арыйан көрбүтүм, Гоша манна баар эбит.

Кыракый хос иһэ хараҥа. Арай кырыаран эрэр түннүгү курдаттаан киирэр таһырдьатааҕы лаампа сырдыга маайканан олорор гитаралаах уолу сырдатр. Кини мин киирбиппин билбэтэ даҕаны. Дьарыгар ылларбыта оччо. Мин даҕаны биллэ-көстө сатаабатым, ааны сабан, көхсүбүнэн тымныы эркиҥҥэ сыстан турунан кэбистим. Гоша тарбахатара гитара утахтарын үрдүлэринэн сүүрэлииллэр, бэйэтэ төбөтүн хантатан тугу эрэ кигинэйэн ыллыыр. Онтон тохтоон хаалар. Тарбахатара атыннык сүүрэлииллэр. Оччоҕо атын дорҕооннор оҕуруо курдук тиһиллэн бараллар. Мин туран эрэ ити дорҕооннорго ылларан бардым. Санаабар үгүс дорҕооннор быыстарыгар ханнык эрэ бэйэтэ туспа дорҕоон ыллыга баар курдук: мунан, халыйан хаалбакка ол ыллыгы тутустаххына, көрдүүр сиргэр тиийиэхтээххин. Мин тугу барытын умнан, ол суолу сонордоһобун, халыҥ күөх тыалары, суугунас чараҥнары ааһабын. Чуумпу күөлгэ тыынан устабын. Онтон киэҥ да киэҥ алаас арыллан кэлэр. Ортотугар саха балаҕана турар. Тиийэн ааны арыйан баран соһуйабын: мин ийэм олорор эбит. Салгыы ийэбин санаан бардым. Ийэм эрэйдээх соторутааҕыта эмиэ кэһии ыытаахтаабыт, мин студенческай олох түбүгэр үтүрүттэрэн суруйарбын да умнубут эбиппин. Онтон “Гоша” диэбиппин бэйэм да билбэккэ хааллым. Киһи баарын билбэккэ олох да билбэккэ олорор табаарыһым ходьох гына түстэ.

-Гоша, ити ырыа ийэ туһунан буолбат дуо?
-һы, ону эн хантан биллиҥ? Мин ыгдах гынным: онно олус майгынныыр. Киһим олоппоһуттан турда, хаамыталаата, төттөрү олордо.
-эн сөбүлээтиҥ дуо?
-Олус үчүгэй ырыа. Итинник истиҥ ырыаны өссө истэ иликпин. Киһим эмиэ “”Һы диэн баран, өр саҥата суох олордо, онтон эттэ:
-интэриэһинэйэ – мин дьиҥэр, ийэ диэни билбэтэх киһибин уонна ырыам куруутун ийэ туһунан буолар.

Бу өйдөөтөхпүнэ төһө да биир хоско хас да ый олордорбут, Гоша урукку олоҕун туһунан тугу да билбэт эбиппин.

-мин оҕо дьиэтигэр иитиллибитим,-диэн кэпсээн барда Гоша. –ийэ, аҕа дини билбэппин. Сураҕа ийэм оһолго түбэһэн өлбүт, онтон аҕам аһыытыгар арыгыһыт буолбут. Тыаҕа аймахтардаахпын да билсибэппин...
Гоша өр кэпсээбитэ. Онтон мин кинини утары көрө олорон, биири эрэ санаабытым: «эн арыгыгын быраҕаргар, киһи буоларгар мин хайаан да көмөлөһүөм, туох баар күүспүн биэриэм».
-өссө биир саҥа ырыаны истиэххин баҕараҕын дуо?- диэбитэ Гоша. Мин саҥата суох кэҕис гынабын. Бу сырыыга ырыа таптал туһунан буолла. Хара харахтаах, кэр да кэрэ киһи туһунан.
-Оттон ити ырыа кимиэхэ анананарый?-мин ыйыта охсобун.
-биир киһиэхэ...баҕарар буоллаххына мин кинини эйиэхэ билиһиннэриэм.
-билиһиннэр,-диэтим мин. Итинник үчүгэй ырыа кимиэхэ анаммытын билиэхпин олус баҕарабын.
Сарсыҥҥытыгар ханнык эрэ лекцияттан бүтэн, аудиторияттан тахсан иһэн, көрүдүөр устун аалыҥнаһар студеннар быыстарыгар Гошаны көрдүм. Киһим түннүк холуодатыгар толкуйга түспүт көрүҥнээх кими эрэ кэтэһэ олорор. Миигин көрөн идэтинэн мичилийэн барда.
-доҕоор бүгүн киэһээ иллэҥ инигин?
-иллэҥмин, туох баарый?
-киэһэ киинэҕэ барыахпыт. Били киһини кытта билсиһиэхпит. Киэһээ Гошалыын кинотеатрга эрдэ тиийдибит, киэҥ саалаҕа киинэ рекламаларын көрө сырыттыбыт. Мин олус интэриэһиргиибин, табаарыһым ханнык кыыһы талан ылбытын билиэхпин баҕарабын. Тоҕо диэтэххэ-кыргыттар Гошаны сөбүлүүллэрэ, араас кыргыттар кэлэн төрөөбүт күннэригэр ыҥыраллара, холуочуйбут кэмигэр сорохторун кытта сиэттиһэн баран хаалара. Мин рекламалары ааҕарым быыһыгар хараҕым киирэр аантан арахпат. Чаас чугаһаатаҕын ахсын аан аһыллара элбээн истэ. Ол аайы саҥа түһэ турар хаары бүрүммүт, күлбүт-үөрбүт кыргыттар, уолаттар киирэллэр. Олортон саамай кырасыабайдарын, мааныларын чорбото-чорбото бу Гоша кыыһа быһыылаах дии саныыбын да, киһим сирэйэ биирдэ да ибир гыммата. Арай биир кырса бэргэһэлээх, кыра соҕус уҥуохтаах кыыс киирбитигэр харса суох аан диэки дьулуруйда. Мин тэйиччи туран кэтэн көрөбүн. Табаарыһым сүүрэн тиийдэ, дорооболостулар, санныттан хаары тэбээтэ. Кыыс киэҥ харахтаах, уһун уҥуохтаах куорат кырасаабыссаларыгар соччо майгыннаабат. Табаарыһым билиһиннэрбитигэр кыыс Олябын диэн баран илиитин уунна, онтон: “таһырдьа хаар түһэр”, диэн улахан сонун курдук кэпсээтэ. «ону мин билэбин ээ»,-диэтим мин. Онуоха кыыс: «баарыҥҥаттан атын хаар түһэр»-диэтэ уонна күллэ. Онуоха уруккуттан билэр, истиҥ киһибэр кубулуйан хаалла.

Киинэ кэнниттэн Оляны атаардыбыт. Төһө да автобус сылдьарын иһин с атыы бардыбыт. Таһырдьа үчүгэйэ бэрт. Хаар түһэр, сып-сылаас. Уонна уоттарынан чаҕылыйар киэһээҥҥи Дьокуускай кэрэтин бэйҕит билэҕит. Кыыспыт икки ардыбытыгар киирэн, хоннохпут анныттан тутуһан кэпсии, күлэ, саҥара истэ. Гоша биһикки истээччилэрбит эрэ. Ону таһынан Гоша харабыл. Уулуссаны туоруурга массыыналар ааһалларын кэтиир. Ол иһэн халтарыйан тиэрэ чинэккэлээтэ, охтон таралыс гынна. Кини кэнниттэн тутуһан испит Оля, онтон мин биир-биир олоро түстүбүт да, төкүнүһэн хааллыбыт. Гоша куттаммытты ойон турда, бастаан кыыс кыыс сиргэ түспүт бэргэһэтин харбаата. Оттон Олябытын көрбүппүт-иэдээҥҥэ түбэспит киһи быһыыта көстүбэт. Бэргэһэтэ мэлийбит, баттаҕа бураллыбыт уонна күл да күл буолар. Табаарыһым эрэйдээх бүтүннүү хаар буолбут, бас сыгынньах уонна хайыан да булбакка аттыгар көрөн турар. Төннөн иһэн киһим саҥатыттан олох матан хаалла.

-гоша, тоҕо саҥарбаккын, өһүргэнниҥ дуо?-диибин.
-эс, доҕор,-диир киһим, ол эрээри туохтан эрэ хараастыбыта көстө сылдьар. Ыйытыыларбар аат эрэ харата эппиэттиир. Мин, төттөрүтүн, санаам көтөҕүллүбүтэ, кэпстиэхпин баҕарбытым сүр, үрүт үрдүгэр ыйытыылары симэбин. Онтукайым кэпсэтии курдук буолбакка, доппуруоска майгынныыр:
-Оля ханна үөрэнэрий?
-медучилищеҕа
-хайа оройуонуй?
-билбэтим...
-хаһан билсибиккитий?
-быйыл сайын тутар этэрээккэ бииргэ сылдьыбыппыт.
Онтом киһим кэпсэтэр санаата суоҕуттан мин бэйэм куолулаан киирэн бардым:
-Дьэ, Гоша үчүгэй кыыс эбит, куоттарыма. Быйыл саас хайаан да кэргэн ыл. Биһиэхэ тахсыахпыт, улахан сыбаайбаны оҥоруохпут... оттон билигин саамай кылаабынайа-арыгын быраҕыаххын наада.

Инньэ диирбин кытары табаарыһым сүр түргэнник мин диэки көрөн ылла.

-Гоша арыгыгын хайаан да быраҕыаҥ-диибин мин салгыы. Биһиги дэриэбинэбитигэр арыгыны сахалыы эмтиир эмээхсин баар. Хайдахтаах да иһээччилэри киһи оҥортуур. Каникулга миигин кытта тахсыһан икки нэдилэ устата үүт истэххинэ, арыгы туһунан санаабат да буолуоҕуҥ...

Ити тылларым кэнниттэн Гоша эмискэ тохтуу түстэ, суолбун күөйэ турунан кэбистэ, онтон кууһан ылан, хадьыктаан киирэн барда. Мин эмиэ киһибин сиһиттэн харбаатым, иккиэн тутуспутунан хаарга үҥкүрүйдүбүт, булумахтастыбыт. Онтон туран тэбэһэн баран, дьоллоох, инникигэ эрэллээх сэргэлээх диэки түһэ турдубут.

Ити курдук Гоша биһикки үөскээн эрэр истиҥ сыһыаммытыгар үһүс киһи -Оля киирбитэ. Мин былааммынан кини Гоша арыгытын быраҕан киһи буоларыгар саамай төһүү күүс буолуохтааҕа. Бастаан оннук курдук да этэ. Табаарыһым арыгы испэтэҕэ балачча ырааппыта. Бэл биирдэ табаарыстара кэлэн үрүүмкэҕэ арыгы куппуттарын да кэннэ сыпсырыйбатаҕа. Кырдьыга, мин онно кэтии, ойоҕоско кэйиэлии олорбутум. Гоша Олялыын киинэҕэ, теарга сылдьара элбээбитэ. Каникулга мин дойдубар тахсан сынньанарга былааннана сылдьыбыппыт.

Сотору сессия саҕаламмыта. Сессия саҕаланыыта хаһан баҕарар аймалҕаннаах, айдааннаах буолааччы. Оттон бу сессия Гошаҕа бүтэик буолбута. Мин бастакы сессиябар тугу барытын умнан, төбөм оройунан түһүммүтүм. Күнү күннүктэээн бибилиотекаҕа сылдьарым, библиотека сабыллыбытын кэннэ куоракка олорор аймахтарбар сылдьан, чээйдээн киэһэ хойут уопсайбын буларым. Бааскалаах Гоша куруук баар буолаллара. Гоша, үрдүкү курс устудьуона, экзамеҥҥа биһиги курдук улахан суолтаны биэрбэт этэ да, син биир бэлэмнэнэрэ. Биир киэһэ үгэспинэн хойутаан кэллим. Гоша хоһугар суоҕа. Бааскаттан ыйыппыппар сөбүлээбэтэхтии: «билбэппин»- диэбитэ. Ону улахаҥҥа уурбатаҕым. Оляны кытта киинэҕэ сырыттахтара дии санаабытым да киэһээ хойукка диэри биллибэтэҕэ. Мин сарсын буолуохтаах экзамеммын саныы сылдьан табаарыспын олох да умнан кэбиспитим, утуйан хаалбытым. Утуйа сытан ааны оргууй тоҥсуйар тыастан уһуктубутум. Тахсыбытым- Оля кэлэн турара. Дэлби тоҥмут, куттаммыт.

-Гоша... Гоша баар дуо?
-Гоша суох. Бүгүн көрө иликпин. Кэлбиппэр суоҕа.
-Гошаны милицияҕа илдьэ барбыттар, дьүөгэлэрбиттэн иһиттим.
-Хайдах?
-Дьэ билбэтим. Гитарист уолу илдьэ баран иһэллэрин көрбүттэр дииллэр. Мин дьэ ытырыктаттым. Ол аата Гоша туттуммакка эмиэ истэҕэ, миэхэ биэрбит тылын кэспит, өссө эбиитин милиционердарга түбэһэн вытрезвительгэ киллэрилиннэҕэ. Мин кыыһыран, кыйаханан киирэн бардым. Дьэ, киһи бөҕө! Мөлтөх, сыраан киһи! Онтон толкуйдаатым. Өскөтүн Гоша түүнүн онно хонноҕуна, сарсыарда ол факультет деканыгар биллиэхтээҕэ.
Оччоҕо биир тыла суох университеттан уһуллар. Онтон быыһыырга биир эрэ суол баар. Билигин тиийэн кэпсэтэн, ааттаһан, ыстараабын икки бүк төлөөн, босхолоон ылыы.
-кэтэс,-диэтим Оляҕа уонна киирэн чымадааммыттан хаһаас харчыбын бүтүннүү ылан сиэппэр угуннум. Баасканы көрбүтүм, туох да буолбатаҕын курдук утуйа сытар. Олялыын уопсайтан тахсан бардыбыт. Автобус сылдьыбат. Онон, сатыы түһэ турдубут. Хайабыт да саҥарбат. Мин испэр табаарыспар кыйахана иһэбин. Оля арбы-сарбы буолбут көрүҥнээх.

Милиция дьиэтин аттыгар кэлбиппит үрдүгэр лаампалаах массыына үлэлээн бирилии, кэнниттэн туманы бурҕачыта турар. Киирэн аан хоһу туорааппытын кэннэ дьулаан хартыына арылынна. Икки милиционер биир бөдөҥ баҕайы киһини икки илиититтэн кэдэрги тардан умса анньан тураллар. Киһи мөхсөр, хаһыытыыр, маатыралыыр. Ону көрөн Оля соһуйан, кэннинэн чинэккэлээн иһэн илиибин харбаата. Старшайдарыгар тиийэн быһаарсан бардым. Бэрээдэктээх уол, биирдэ иһэн алҕаска түбэһэн хаалла, ону бырастыы гыныҥ диэн көрдөстүм. Милиционер көрдөһүүбүн ылынна, тимир килиэккэ аанын арыйан иһирдьэ киирэн: “Иванов, таҕыс!” –диэн хаһыытаата. Аантан Гоша тахсан кэллэ. Сыгынньах, туруусугунан эрэ сылдьар. Тахсан иһэн бастаан арыый чугас турар киһини –миигин көрдө. Онтон... Оляны. Гоша эмискэ сүүскэ бэрдэрбиттии чугурус гына түстэ, си рэйэ кубарыйан хаалла, байааттаҥнаан ылла, онтон төбөтүн түһэрэн, милиционер диэки барда. Киниэхэ таҥаһын-сабын, суруллубут испииһэк быһыытынан бытархай малын-салын биэрдилэр.

Таҥнан баран Гоша аан диэки дьулуруйа турда. Мин «Гоша»-диэбиппэр кымаардаан да көрбөтө, оттон Оля аттынан төбөтүн өрө көтөхпөккө да тахсан барда. Биһиги кэнниттэн батыһан таҕыстыбыт. Киһибит кэтэспэтэх, бара турбут. Биһиги сүүрэн ситэ баттаатыбыт.

-Гоша!
-Тугуй? Туох нааданый?-киһим утары көрдө. Доҕорум итинник абарбыт, кытаанах харахтааҕын хаһан да көрө илигим.
-Эһиги кимим-тугум буолан быыһыы-абырыы кэлэҕит! Эһиэхэ наадыйбаппын!-диэн баран кэннин хайыһан да көрбөккө, иннин хоту хаама турда.
Ити кэнниттэн Гошаны нэдиэлэ курдук көрбөтөҕүм. Экзаменнарбын туттаран, улахан сүгэһэри санныбыттан түһэрбит курдук санана сырыттахпына, биир киэһэ Гоша киирэн кэлбитэ.... Мин үөрэ түспүтүм да, киһим үгүһү саҥарбат, хайдах эрэ арбы-сарбы.
-Чооруос, мин үөрэхпин бырахтым... Бэҕэһээ докумуоннарбын баран ыллым. Бу Хоту Халымаҕа көтөөрү сылдьабын... Онно оҕо дьиэтигэр бииргэ улааппыт табаарыһым баар.
-Эс, Гоша, хайдах буола сылдьаҕын, иккиэн үөрэниэх, бииргэ сылдьыах буолбатахпыт дуо?
-Сатаан үөрэниэ суохпун быһыылаах..
-оттон мин дойдубар тахсан ыалдьыттыах буолбуппут?...
-Кэлин, Чооруос, чэ мин ыксыыбын-диэн баран туран, илиибин ыга да ыга тутта. Халымаҕа тиийдэхпинэ хайаан да биллэ сылдьыам, -онтон сиэбиттэн көрдөөхтүк:-тоҥ балыгы ыытыам...
Тахсаары туран сиэбиттэн магнитофон кассетатын таһааран саҥата суох туттаран кэбистэ.
Уолаттартан магнитофон уларсан кассетабын холбоотум. Магнитофон балачча өр сыыгынаата. Онтон Гоша саҥата бу баардыы курдук иһиллэн кэллэ: Күн сиригэр саамай күндүтүк саныыр дьоннорбор Оляҕа уонна Чооруоска аныыбын. Бастакы ырыам ийэм туһунан. Аатын бэйэҕит толкуйдаарыҥ.
Эн, баҕар, умунна дии саныыр буолуоҕуҥ,
Эн, баҕар, өйдөөбөт дии саныыр буолуоҕуҥ,
Эн тыыныҥ бу баардыы аттыбар иһиллэр,
Сүүспүттэн сыллаабыт сылааһыҥ билигин да биллэр.
Ону мин умнуом кэриэтэ саҥабын умнуоҕум,
Ону мин умнуон кэриэтэ ырыабын умнуоҕум,
Ону мин умнуом кэриэтэ тумаҥҥа мунаммын
Соҕотох чуҥкуйан туруоҕум...

Мин эмиэ ол кыһыҥҥы түүнү санаан кэлэбин. Борук-сорук хос. Гоша түннүк анныгар олорон оргууй ыллаан киҥинэйэр, гитаратын кылларын таарыйан, дьикти дорҕооннору таһаарар.

Ити кэнниттэн син балайда бириэмэ ааспыта. Гоша миэхэ Халыматтан биирдэ эрэ суруйбута. Тутууга үлэҕэ киирдим, барыта үчүгэй диэн суруйбут этэ. Табаны аан бастаан көрбүтүн, тоҥ балык сиэбитин кэпсээбит. Кэлин харчы өлөрдөхпүн ыытыам, үчүгэйдик үөрэн диэбит. Сотору доҕорум биир дьыбардаах түүн тоҥон өлбүтүн туһунан сураҕы истибитим. Итэҕэйиэхпин баҕарбатаҕым. Ол эрээри аҥардас мин итэҕэйэрбиттэн-итэҕэйбэппиттэн туох да тутулуга суох курдуга...

Сэргэлээххэ саас кэлбитэ. Сэргэлээххэ кэлэр ханнык баҕарар саас курдук омуннаахтык, күн уота хастыы да хос түннүктэри, таас эркиннэри курдаттаан үөрүү, эрэл, дьол буолан үөрэнэр аудиторияларга, олорор кыараҕас хосторго өтөн киирэрэ. Хас киэһээ аайы ырыа-тойук, көрдөөхтүк күлүү иһиллэрэ. Биирдэ мин автобус тохтобулугар Оляны көрсө түспүтүм. Оля олус тупсубут этэ. Мэктиэтигэр уларыйан хаалбыт. Имэ тэтэрбит, хароаҕа чаҕылыйбыт. Миигин ыраахтан көрөн утары хааман кэлбитэ.

-хайа, билбэтиҥ дуо, чооруос, Олябын дии.
-Дорообо, Оля.
-Тугу кэпсээтиҥ, үөрэҕиҥ хайдаҕый?
-Гоша...
Билэбин, Чооруос, барытын билэбин,- Оля сүүһүгэр түспүт баттаҕын сүүмэҕин көннөрөөрү уҥа илиитин көтөхпүтүгэр кыһыл көмүс биһилэх күн уотугар чаҕылыйа түспүтэ. Онтон өй ылбыттыы илиитин тута сылдьар суумкатыгар кистии туппута.
-Чооруос, эйиэхэ Гоша ырыалара баар буолуохтаахтар. Ону миэх иһитиннэр. Мин уһултарыам этэ.
-Тоҕо?

Хайдаҕын да иһин, куруубай киһи этим. Ону хайдах да гынар кыаҕым суоҕа. Сыыһа гынарбын төһө да өйдөөтөрбүн.

Мин автобус тохтообутугар түргэн үлүгэрдик ыстанан, киирэн хаалбытым.

Мин студенческай олоҕум олус үчүгэйдик ааспыта. Ардыгар биир эмэ киэһээ соҕотохсуйдахпына, чымадааным түгэҕиттэн кыракый кассетаны хостуурум. Доҕорум Гоша Иванов ийэ, таптал, олох туһунан ыллыыра. Онтон мин хараастан, мунчааран барарым. Бастакытынан, туох барыта умнуллар аналлааҕыттан, бэл бу кассета хаһан эрэ эргэрэн, ырыата суураллан хаалыахтааҕыттан. Иккиһинэн гитарист Гошаны мин эрэ быыһыыр кыахтаахпын куоттарбыппыттан.


Возврат к списку
Издания автора
Сахалар. Дьылҕа-хаан ыйааҕынан
Саха биллиилээх суруналыыһа Борис Иванович Павлов 90-с сылларга бэйэтэ туспа айар суоллаах ааптар быһыытынан ааҕааччыга биллибитэ. Кини бу кинигэтигэр саха чулуу дьонун дьылҕаларынан норуотун, көлүөнэтин инникигэ дьулуурун көрдөрүөн баҕарар.
Дьолуо
Кэм-кэрдии... Олох… Таптал... Борис Павлов ураты поэзиятыгар.